چگالی سنج

چگالی سنج

چگالی سنج وسیله ای است که برای اندازه گیری سریع چگالی نسبی یک مایع به کار می رود، چگالی سنج را در داخل مایع قرار می دهند و درجه مقیاس را در تراز سطح مایع می خوانند. هرچه مایع چگال تر باشد، چگالی سنج بیش تر بالا می آید، اعداد روی مقیاس به طرف پایین زیاد می شود. در مایعات با چگالی پایین مانند نفت سفید، بنزین و الکل چگالی سنج پایین‌تر می‌رود و در مایعات با چگالی بالاتر مانند آب شور – شیر و اسیدها زیاد فرونمی‌رود.

چگالی سنج یک تنه ی استوانه ای شکل و یک حباب دارد از جنس شیشه ساخته شده و با گلوله های سرب یا جیوه وزنه شده است. چگالی سنج ها درون تنه خود یک اندازه گیر یا مقیاس را دارا هستند به گونه ای که ثقل مخصوص به راحتی خوانده می شود. یک تعدادی مقیاس مشخصی وجود دارد که با توجه به موقعیت مورد استفاده قرار می گیرند. حباب بزرگ در چگالی سنج باعث شناوری چگالی سنج می شود و گلوله کوچک باعث می شود که چگالی سنج به صورت مستقیم یا ایستاده شناور شود.

اساس کار تمام چگالی سنج ها از قوانین ایستایی سیالات ارشمیدس می باشد که می گوید هر جسم غوطه ور در آب به اندازه وزن هم حجم خود از آب سبکتر می شود. این رابطه ساده به چند عامل بستگی دارد. 

  1. جرم ماده 
  2. جاذبه زمین
  3. حجم ماده 
  4. درجه حرارت 

انواع چگالی سنج های تخصصی:

۱- لاکتومتر: یک لاکتومتر یا لاکتوز یا قند سنج یک چگالی سنج است که برای چک کردن خلوص شیر گاوها استفاده می شود.

۲- الکلومتر: الکل سنج یک چگالی سنج است که برای تعیین قدرت الکلی مایعات استفاده می شود. آن به عنوان یک مدرک و سند و چگالی سنج ترالس Tralles معروف است.

۳- ساکارومتر: ساکارومتر یک چگالی سنج استفاده شده برای تعیین مقدار قند در یک محلول است که به وسیله توماس تامسون کشف و اختراع شده است. آن اصولاً به وسیله مشروب سازها و آبجوسازها استفاده می شود و هم چنین در ساخت آلاسکا و بستنی ها استفاده می شود.

۴- ترموهیدرومتر : ترموهیدرومتر یک چگالی سنج است که یک دماسنج که در قسمت شناور مسدود است را دارا می باشد. برای اندازه گیری چگالی فرآورده های نفتی، چون نفت های سوخت هست، نمونه معمولاً در دمای یک لوله یا مخزن گرما داده شده که یک گرماسنج در زیرآن تعبیه شده، چون که چگالی به دما بستگی دارد. نفت های سبک در مخزن ها یا لوله های خنک کننده قرار داده می شوند، برای نمونه در دمای هست. نفت های خیلی سبک با اجزای خیلی فرار در یک محفظه با حجم متغیر و با استفاده از وسیله نمونه گیری پیستون شناور اندازه گیری شده که برای کاستن افت های کم نهایی است.

۵- اسید سنج: اسید سنج یا acidimeter نوعی آب سنج است که برای اندازه‌گیری وزن مخصوص اسید ها استفاده می‌شود.

۶- هیدرومتر خاک: چگالی سنج خاک که به آن هیدرومتر خاک نیز میگویند ابزاری ست که برای اندازه گیری قطر ذرات خاک و سنجش دانه بندی ذرات تشکیل دهنده خاک یک قطعه زمین مورد استفاده قرار میگیرد.

در کل روش کار تمامی سنجشگر های فوق مقایسه چگالی مایع مورد آزمایش با چگالی آب خالص است و درجات درج شده بروی هر کدام از سنجشگرهای فوق بر اساس مقایسه با چگالی آب خالص می باشد.  بنابراین میتوان به تمامی ابزار های فوق واژه آب سنج هم اطلاق نمود.