الکتروفورز یکی از تکنیکهای آنالیتیکی قدرتمند در جداسازی و آنالیز دامنه وسیعی از آنالیتهای یونیزه است. آنالیتهایی که بطور ویژه مورد توجه قرار می گیرند عبارتند از: پروتئینها، پپتیدها، آمینواسیدها، اسیدهای نوکلئیک و اولیگونوکلئوتیدها، نوکلئوزیها، اسیدهای آلی و آنیونها و کاتیونهای کوچک موجود در مایعات و بافتهای بدن. اصطلاح الکتروفورز اشاره به حرکت همه ترکیبات یا ذرات باردار در یک محلول (محیط مایع) تحت تاثیر جریان الکتریکی دارد. یکی از بهترین و مؤثرترین روش های جداسازی مولکول ها، الکتروفورز است.
الکتروفورز در میان یک شبکه ی متخلخل، نمونه های دارای بار الکتریکی با استفاده از یک میدان الکتریکی گذرانده می شوند. مولکول ها این شبکه با سرعت های مختلفی عبور می کنند که بسته به اندازه ی آن ها، نوع مولکول ها و همچنین بار الکتریکی متفاوت خواهد بود. درون شبکه ی متخلخل مایعی محبوس شده است. لایه نازکی از یک مخلوط مولکولی بر روی این شبکه قرار می گیرد. در مرحله ی بعدی در دو سمت این شبکه ی متخلخل اختلاف پتانسیلی اعمال شده و باعث حرکت مولکول های نمونه با سرعت های متفاوت می شود. تفاوت سرعت مولکول ها باعث می شود که قادر به جداسازی مولکول ها باشیم.
الکتروفورز ها به بطور کلی به دو دسته افقی و عمودی دسته بندی می شود.
در روش الکتروفورز گروه های پروتئینی به صورت تفکیک شده در می آیند و قابل جداسازی می شوند. الکتروفورز انواع مختلفی دارد که برای تست های مختلفی انجام می شود. همچنین این روش در مقایسه با سایر روش ها بسیار مناسب تر و ارزان تر است و مزیت های فوق العاده ای دارد.
سرعت حرکت ترکیبات موجود در یک نمونه در الکتروفورز به عوامل زیر وابسته است:
۱. بار الکتریکی خالص یون
۲. اندازه و شکل یون
۳. شدت میدان الکتریکی
۴. خواص محیط پایه (Support medium)
۵. دمای محیط الکتروفورزی
در فرایند الکتروفورز مولکول های پروتئینی مختلف به صورت گروه های تفکیک شده در قسمت های متفاوتی از شبکه مشاهده می شوند. معمولاً در این دستگاه ها ژل در میان دو محفظه ی بافری قرار داده می شود و به عنوان تنها واسطه برای عبور جریان الکتریسیته در میان این محفظه ها می شود.
مزیتهای الکتروفورز:
۱-قابلیت تفکیک و تعیین کردن پروتئین ها
۲- قابلیت تفکیک زمانی و مکانی مراحل آنالیز
۳- ارزان بودن این روش نسبت به دیگر روش ها
